Văn diễn dịch là gì? Quy nạp là gì? Ví dụ minh họa

Văn diễn dịch là gì?

Thông thường, khi trình bày một đoạn văn, chúng ta có thể dùng các phép diễn dịch, quy nạp, song hành hay tổng phân hợp. Vậy “Văn diễn dịch là gì? Quy nạp là gì?” chắc hẳn là câu hỏi thắc mắc của nhiều bạn. Ngay bây giờ, hãy cùng muasieunhanh đi tìm kiếm câu trả lời qua bài viết dưới đây nhé!

Văn diễn dịch là gì?

Đoạn văn diễn dịch là đoạn văn mà có câu chủ đề nằm ở đầu đoạn. Đây là ý chính của cả đoạn văn. Các câu văn sau thường nhằm mục đích bổ sung, diễn giải, lập luận hoặc chú thích để làm rõ nghĩa câu chủ đề.

Văn diễn dịch là gì?
Văn diễn dịch là gì?

Viết văn diễn dịch được nhiều người lựa chọn bởi đây là cách viết phổ thông, đi thẳng vào vấn đề, không vòng vo. Hơn nữa, đối với người đọc, họ có thể nhận biết ngay chủ đề, nắm bắt ý chính của đoạn văn thông qua việc đọc câu đầu tiên.

Sơ đồ đoạn văn diễn dịch

Đoạn văn quy nạp có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn
Đoạn văn quy nạp có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn

Xem thêm:

Sơ đồ của một đoạn văn diễn dịch sẽ bao gồm các yếu tố sau:

Câu chủ đề (Ý chính) được đặt ở đầu đoạn. Tiếp đó sẽ là các câu văn triển khai số 1, 2, 3,…n (Không giới hạn về số câu). Tuy nhiên để đoạn văn rõ nghĩa hơn, bạn đọc nên tách đoạn hợp lý.

Ví dụ về đoạn văn diễn dịch

Ví dụ về văn diễn dịch
Ví dụ về văn diễn dịch

Ví dụ: Viết đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu về lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao:

Nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao là một nhân vật đại diện cho hình tượng người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng 8. Tuy sống trong cảnh cùng cực nhưng lão vẫn giữ trọn phẩm chất của mình. Hoàn cảnh của lão vô cùng đáng thương: Vợ mất sớm, con trai thì bỏ đi biền biệt, lão chỉ có con chó Vàng làm bạn. Cuộc sống của lão lay lắt khi ngày qua ngày phải ăn củ chuối, sung luộc, rau má,… để duy trì sự sống. Lão già ấy không chỉ nhân hậu với mọi người mà còn nhân hậu với một con chó. Khi lỡ bán chó, lão ân hận, day dứt vì đã đối xử với người bạn duy nhất như vậy. Lão đã quyết định chọn cái chết để bảo vệ bản tính lương thiện của mình. Vì chỉ có chết, lão mới bảo toàn được gia sản để chờ cậu con trai trở về. Là người có lòng tự trọng cao, trước khi chết, lão còn để lại tiền để nhờ bà con lối xóm lo ma chay giúp. Tất cả mọi người xung quanh không rõ nguyên nhân vì sao lão Hạc chết, chỉ biết rằng lão đã ra đi một cách đầy đau đớn và vật vã. Có lẽ, chỉ có ông Giáo và tên Binh Tư mới biết được cơ sự. Việc đó càng thể hiện rằng lão thực sự tốt bụng, giàu tình yêu và là một người cha hết mực thương con.

Trong đoạn văn trên, câu chủ đề chính là câu: “Nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao là một nhân vật đại diện cho hình tượng người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng 8”. Đây là câu văn nằm ở ngay đầu đoạn, nội dung thể hiện ý chính của cả đoạn.

Các câu tiếp theo đều tập trung vào làm rõ câu chủ đề. Chúng trả lời cho câu hỏi: “Tại sao lão Hạc lại là đại diện cho hình tượng người nông dân?”.

Vì lão khổ, lão sống lay lắt qua ngày, lão lương thiện, lão nhân hậu ngay cả với một con chó. Điều này cho thấy lão Hạc tuy sống trong cảnh bần cùng nhưng lão vẫn luôn giữ tấm lòng lương thiện, thà chết chứ không đi ngược lại bản chất của mình. Đây chính là phẩm chất chung của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng 8.

Cách viết một đoạn văn diễn dịch

Để viết một đoạn văn diễn dịch, trước hết chúng ta cần xác định ý chính của đoạn văn là gì? Đoạn văn mà chúng ta sắp viết thể hiện điều gì? Ý chính này sẽ giúp chúng ta triển khai câu mở đầu.

Một khi đã có câu mở đầu thì việc tiếp tục triển khai ý sẽ diễn ra dễ dàng hơn rất nhiều. Vì điều này giống như: Một con tàu có la bàn vậy. Khi đã có đích đến thì chúng ta sẽ biết mình phải làm gì tiếp theo. Lúc này, bạn nên xác định các ý tiếp theo để chứng minh, bổ sung hoặc giải thích ý nghĩa cho câu chủ đề.

Ví dụ: Đề bài yêu cầu viết một đoạn văn diễn dịch về mẹ hay về tình mẫu tử. 

Trước tiên, bạn cần xác định quan điểm của bạn về tình mẫu tử như thế nào? Ví dụ câu chủ đề: Tình mẫu tử là thứ tình cảm vô cùng thiêng liêng và đáng trân trọng.

Các câu văn tiếp theo sẽ trả lời cho câu hỏi xoay quanh chủ đề trên: Tình mẫu tử là gì? Vì sao cần trân trọng tình mẫu tử? Làm cách nào để trân trọng tình mẫu tử? 

Ví dụ tiếp theo: Hãy viết đoạn văn diễn dịch về mùa xuân. Câu chủ đề của đoạn (bao gồm ý chính) là thứ mà bạn cần xác định trước tiên. Ở đây, ví dụ bạn xác định câu chủ đề: Mùa xuân là mùa của cây cối và cũng là mùa đẹp nhất trong năm.

Tiếp theo, các câu văn triển khai sẽ phải chứng minh, giải thích về câu chủ đề đó. Vì sao mùa xuân là mùa của cây cối? Vì sao mùa xuân là mùa đẹp nhất trong năm? Các mùa khác vì sao không đẹp bằng mùa xuân? Mùa xuân có gì thú vị?

Ví dụ: Viết đoạn văn diễn dịch về chị Dậu. Nếu như câu chủ đề của bạn như sau: Chị dậu là một người phụ nữ có sức phản kháng tiềm tàng và hết mực yêu thương chồng con. 

Thì lúc này, các câu triển khai của bạn sẽ phải trả lời câu hỏi: Vì sao chị Dậu là người phụ nữ có sức phản kháng tiềm tàng? (Chi tiết chị cãi tay đôi với tên cai lệ rồi đẩy hắn ngã, cách xưng hô của chị ra sao? Thái độ của chị khi không cam chịu cho bọn tay sai chà đạp). Vì sao chị yêu thương chồng con? Tình cảm của chị thể hiện như thế nào trong truyện?

Văn quy nạp là gì?

Ngược lại với văn diễn dịch, văn quy nạp là đoạn văn có các câu văn chi tiết, triển khai hoặc phân tích về một chủ đề cụ thể. Trong đó, câu cuối đoạn văn sẽ mang ý tóm lược, kết quận ý chung của tất cả các câu trên.

Văn quy nạp là gì?
Văn quy nạp là gì?

Mặc dù cả văn diễn dịch và văn quy nạp đều được sử dụng rất phổ biến. Nhưng nếu so sánh giữa hai cách trình bày này thì văn diễn dịch vẫn được dùng nhiều hơn văn quy nạp vì viết dễ dàng hơn và giúp người đọc hiểu rõ ý ngay từ câu đầu tiên. 

Sơ đồ đoạn văn quy nạp

Đoạn văn quy nạp có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn
Đoạn văn quy nạp có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn

Một đoạn văn quy nạp sẽ bao gồm các yếu tố sau: Các câu văn triển khai cùng xoay quanh một vấn đề hay một lời khẳng định cụ thể. Câu chủ đề (Thường nằm ở cuối đoạn), mang ý nghĩa tổng hợp, kết luận cho các nội dung mà đã được nhắc đến trước đó.

So sánh văn diễn dịch và văn quy nạp

Như đã nói ở trên, văn diễn dịch có câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn trong khi văn quy nạp lại có câu chủ đề ở cuối đoạn văn. Câu chủ đề ở văn diễn dịch mang tính khai mở còn câu chủ đề ở đoạn văn quy nạp lại mang ý nghĩa tổng kết. 

Phân biệt giữa văn diễn dịch và văn quy nạp
Phân biệt giữa văn diễn dịch và văn quy nạp

Như vậy, sự khác biệt giữa hai phép trình bày đoạn văn này chủ yếu nằm ở vị trí của câu chủ đề. Và chúng ta hoàn toàn có thể biến một bài văn diễn dịch thành một bài văn quy nạp chỉ bằng cách chuyển vị trí câu chủ đề từ đầu đoạn xuống cuối đoạn và ngược lại.

Vừa rồi bạn đã cùng muasieunhanh tìm hiểu “Thế nào là văn diễn dịch? Văn diễn dịch là gì?”. Hy vọng, với những chia sẻ ở trên, bạn sẽ hiểu rõ hơn về phép trình bày này. Hãy theo dõi website thường xuyên để cập nhật các kiến thức hữu ích khác nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *