Điệp ngữ là gì? Điệp từ là gì? Có mấy loại điệp ngữ? Cho ví dụ

Điệp ngữ là sự lặp đi lặp lại của một số câu hoặc kiểu câu

Trong sáng tác thi ca, văn xuôi, để làm nổi bật nội dung hoặc tỏ ý nhấn mạnh một hiện tượng, nội dung nào đó thì nhà văn, nhà thơ thường sử dụng các biện pháp tu từ hoặc thủ pháp để làm tăng hiệu quả diễn đạt. Mà biện pháp được sử dụng phổ biến nhất chính là điệp ngữ. Vậy khái niệm điệp ngữ và điệp từ là gì? tại sao chúng lại được sử dụng trong các tác phẩm văn chương?. Tất cả những thắc mắc trên sẽ được muasieunhanh.com giải nghĩa trong bài viết bên dưới đây. 

Điệp ngữ là gì?

Là biện pháp tu từ lặp đi lặp lại 1 câu hoặc cụm câu với dụng ý làm tăng hiệu quả diễn đạt, nhấn mạnh, gây ấn tượng, gợi liên tưởng, cảm xúc và nhịp điệu cho đoạn văn. 

Điệp ngữ còn là sự thể hiện lặp đi lặp lại của một số kiểu câu như: câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán…) trong cùng một câu văn, một đoạn thơ (mà khi phân tích chúng ta thường gọi là điệp cấu trúc hay điệp cú pháp). 

Điệp ngữ là sự lặp đi lặp lại của một số câu hoặc kiểu câu
Điệp ngữ là sự lặp đi lặp lại của một số câu hoặc kiểu câu

Xem thêm:
Vô thường là gì? Trong đạo phật ý nghĩa của luật vô thường hiểu như nào?
Từ đồng âm là gì? đồng nghĩa là gì? trái nghĩa là gì? Cách phân biệt

Ví dụ minh họa

“Người ta đi cấy lấy công,

Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề.

Trông trời, trông đất, trông mây,

Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm.

Trông cho chân cứng đá mềm,

Trời êm, biển lặng mới yên tấm lòng”.

(Ca dao)

Điệp từ “trông” nhấn mạnh đức tính và phẩm chất cao quý của người nông dân Việt Nam, rất cần cù, chịu khó làm lụng. Việc làm đồng áng thật ra không hề đơn giản, để tạo ra hạt gạo mà chúng ta đang ăn thì người nông dân còn phải vất vả trăm bề, lo lắng trông mong cây lúa phát triển từng ngày. 

Điệp từ là gì?

Việc lặp một từ người ta gọi là điệp từ, xét về bản chất thì điệp từ cũng có cách sử dụng giống với điệp ngữ. Chỉ khác ở chỗ, điệp ngữ là nhấn mạnh một cụm từ còn điệp từ chỉ dừng lại ở việc nhấn mạnh từ trong câu. 

Có mấy loại điệp ngữ?

Điệp nối tiếp

Là dạng điệp ngữ mà các từ ngữ, cụm từ được lặp lại đứng nối tiếp nhau trong câu, có tác dụng tạo sự tăng tiến, liền mạch, mới mẻ cho đoạn thơ, đoạn văn. 

Ví dụ cho điệp nối tiếp:

“Tìm vàng, tìm bạc dễ tìm

Tìm câu ngân nghĩa khó tìm bạn ơi”. 

Câu thơ trên đã sử dụng phép điệp nối “tìm” lặp đi lặp lại 3 lần ở câu thơ thứ nhất và 2 lần ở câu thơ thứ 2. Nhằm nhấn mạnh sự quý giá của tình bạn, mọi thứ của cải, vật chất có thể dễ dàng tạo ra nhưng để tìm được một người bạn biết âm nghĩa, một người bạn thật sự thì không dễ.  

Sơ đồ minh họa các dạng điệp ngữ
Sơ đồ minh họa các dạng điệp ngữ

Điệp ngắt quãng

Khi các từ được lặp đi lặp lại theo lối giãn cách nhau, có thể là cách nhau trong 1 câu văn hoặc cách nhau trong 2,3 câu thơ thì đó được gọi là điệp ngắt quãng. 

Ví dụ 1:

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi”

(Xuân diệu)

Trong khổ thơ, điệp cấu trúc “tôi muốn” được nhà thơ Xuân Diệu lặp lại hai lần trong khổ thơ (ở câu đầu và câu thơ thứ 3) cho thấy khát khao táo bạo của nhân vật “tôi” khi muốn thống trị và thâu tóm thiên nhiên. Thể hiện một tình yêu mãnh liệt và tha thiết với cuộc sống của tác giả. 

Ví dụ 2: 

“Cục… cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

(Xuân Quỳnh – 1975)

Điệp từ “nghe” được lặp lại tới 3 lần ở đầu các câu thơ trong cùng 1 khổ thơ. Nhấn mạnh những kí ức ùa về trong tâm trí của người lính nhờ những thâm âm quen thuộc của xóm làng, để từ đó, khơi gợi những kỉ niệm từ thuở ấu thơ. 

rất nhiều lần ở đầu mỗi câu văn và lặp lại những 4 lần trong cùng một câu. Đây chính là phép điệp ngắt quãng có tác dụng nhấn mạnh vào chủ thể và thể hiện hành động kiên cường, bất khuất của người anh hùng dân tộc “tre”.

Điệp vòng (điệp chuyển tiếp)

Khi các cụm từ, từ ngữ  ở cuối mỗi câu thơ, câu văn phía trước được lặp lại ở đầu câu thơ, câu văn tiếp theo tạo thành sự chuyển tiếp tạo ra nhiều ý đồ của tác giả cũng như tăng xúc cảm người đọc thì biện pháp tu từ đói được gọi là điệp chuyển tiếp hay còn gọi là điệp vòng.  

Ví dụ: 

“Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?”

(Chinh Phụ ngâm – tác giả Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm)

Đọc đoạn thơ trên chúng ta sẽ thấy được 2 từ ngữ được sử dụng theo biện pháp điệp ngữ chuyển tiếp đó là từ từ “thấy” và “ngàn dâu”. Tạo sự chuyển tiếp có vẻ trùng trùng, điệp điệp không chỉ ở màu xanh của dâu mà còn là sự trải dài nỗi nhớ chồng phải đi xa của người chinh phụ. 

Tác dụng của điệp ngữ

Tác dụng nhấn mạnh

Khi muốn nhấn mạnh một sự việc, sự vật hoặc cảm xúc, tư tưởng tình cảm thì tác giả thường sử dụng biện pháp điệp một cách có chủ đích để bày tỏ những dụng ý của mình. 

Ví dụ:

“Ta về, mình có nhớ ta

Ta về, ta nhớ những hoa cùng người”.

(Việt Bắc – Tố Hữu)

Chỉ với 2 câu thơ mà từ “ta” được được lặp lại 4 lần. Sở dĩ từ “ta” được sử lặp lại nhiều như vậy chính là dụng ý của nhà thơ Tố Hữu, “ta” ở đây chính là lời của người ra đi, cụ thể là những cán bộ chiến sĩ, cách xưng hô “ta” với “mình” kèm biện pháp điệp từ ta, giúp cho người đọc có thể cảm nhận được nỗi nhớ da diết của người ra đi đối với chiến khu Việt Bắc. 

Điệp ngữ có tác dụng gì?
Điệp ngữ có tác dụng gì?

Tác dụng liệt kê

Điệp ngữ còn được sử dụng để liệt kê các sự vật, sự việc được nói tới trong câu nhằm để sáng tỏ ý nghĩa, tính chất của sự vật, sự việc.

Ví dụ: 

Nhớ người mẹ nắng cháy lưng

Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô.

Nhớ sao lớp học i tờ

Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo.

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đêm nện cối đều đều suối xa..

(Tố Hữu)

Điệp từ “nhớ” được lặp lại 4 lần, cứ sau một tiếng nhớ là một kỉ niệm lại được liệt kê,  giúp cho nỗi nhớ của người chiến sĩ được khắc họa một cách sống động với tất cả những kỷ niệm trong đoạn thơ, nỗi nhớ này như bật ra thành tiếng, bởi trong 15 năm gắn bó, tình quân dân giữa cán bộ và người dân Việt Bắc đã trở thành một thứ tình cảm máu thịt, thắm thiết, khiến cho khi phải chia xa sẽ thấy nhớ da diết. 

Tác dụng khẳng định

Đôi khi, điệp ngữ được sử dụng trong câu để thực hiện nhiệm vụ khẳng định suy nghĩ, niềm tin của tác giả về một sự việc xảy ra như một điều tất yêu. 

Ví dụ:

“Đèo cao thì mặc đèo cao

Ta lên tới đó ta cao hơn đèo”.

Bằng cách sử dụng biện pháp điệp, lặp lại đi lặp lại từ đèo cao, để khẳng định ý chí không chịu khuất phục trước thiên nhiên của con người, mặc kệ khó khăn, quyết tâm chinh phục thử thách. 

Bạn đọc nói chung và các em học sinh thân mến, vậy là trong bài viết hôm nay, chúng tôi đã cùng các bạn tìm hiểu về những kiến thức cực kì hữu dụng về chủ đề điệp ngữ lớp 7 như điệp ngữ là gì? các loại điệp ngữ cùng với những ví dụ minh họa sống động, dễ hiểu. Hy vọng rằng, những thông tin được chia sẻ trong bài viết trên sẽ đồng hành thật tốt cùng các bạn học sinh, hỗ trợ các bạn thật tốt khi vận dụng vào các bài tập Ngữ văn 7 điệp ngữ hoặc các bài tập làm văn. 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *