Địa y là gì? Ý nghĩa của địa y? Hình ảnh địa y bám trên thân cây

Địa Y là một loài sinh vật được sử dụng rất nhiều trong Đông y, tuy nhiên không phải ai cũng hiểu rõ Địa Y là gì và có tác dụng ra sao. Bài viết sau của muasieunhanh.com sẽ giúp bạn đọc nắm được những thông tin cần thiết về loài sinh vật này.

Địa Y là gì?

Cây Địa Y là gì? Địa Y không phải là loài sinh vật đơn lẻ hay một cá thể riêng biệt. Nó cũng không phải là động vật cũng không phải thực vật. Địa Y đơn giản chỉ là tên gọi chung cho sự liên kết cộng sinh ổn định giữa nấm với tảo hoặc vi khuẩn lam.

Địa Y trên thân cây
Địa Y trên thân cây

Địa Y được tìm thấy nhiều ở khắp các khu rừng ở Bắc Mỹ. Trong Địa Y, nấm sẽ cung cấp cấu trúc cho tảo sống và ngược lại tảo cung cấp thức ăn cho nấm. Đây cũng chính là mối quan hệ cộng sinh dựa vào nhau để sống. Sự cộng sinh của Địa Y là sự tương hỗ vì cả nấm và tảo, vi khuẩn lam đều đem lại lợi ích cho nhau.

Địa Y có cấu tạo như thế nào?

Như đã nói ở trên, Địa Y được hình thành bởi sự cộng sinh giữa nấm với tảo hoặc các loài vi khuẩn lam (hay còn gọi là Photobiont Địa Y). Địa Y có cấu tạo cơ bản như sau:

  • Có nhiều loại nấm khác nhau và không liên quan đã góp phần vào thành phần chính của Địa Y, đặc biệt phổ biến trong số đó là nấm cốc hay ascomycetes (chiếm tới 98%).
  • Photobiont địa y là tảo xanh hoặc vi khuẩn lam nhưng hầu hết Địa Y (90%) là nấm liên kết với tảo xanh quang sinh.
Hình ảnh cấu tạo bên trong của Địa Y
Hình ảnh cấu tạo bên trong của Địa Y

Địa Y có môi trường sinh sống như thế nào?

  • Địa Y chủ yếu được tìm thấy ở các hệ sinh thái trên cạn, từ rừng mưa nhiệt đới cho đến môi trường vùng cực. Ở nhiều vùng, Địa Y chiếm một tỷ lệ đáng kể và các loài cộng sinh Địa Y riêng lẻ đều có tác dụng đặc biệt đối với các điều kiện môi trường cụ thể. Một số địa y có thể lưỡng cư hoặc thậm chí là sống dưới nước.
  • Ở các thung lũng khô cằn vùng Nam Cực, Địa Y thậm chí còn có thể phát triển trong khoảng nhiệt độ từ 0°C cho đến -50°C với lượng mưa hàng năm dưới 50 mm mỗi năm do nhờ vào khả năng cộng sinh của tảo.
  • Ở các sa mạc nóng nực, Địa Y cũng có thể tồn tại ở nhiệt độ lên tới 70°C, điều kiện ánh sáng gay gắt và lượng nước cực thấp.

Có các loài Địa Y nào?

Các loại Địa Y được biết đến nhiều nhất đó là:

  • Địa Y Baeomyces rufus: Dài từ 3 đến 13 cm, thường phân bố ở lục địa Á – Âu và Bắc Mỹ. Chúng tạo thành vỏ màu xanh xám trên đất pha lẫn cát và đá, có hình bóng màu nâu trên những cuống cao vài mm.
Baeomyces rufus có chiều dài tối đa là 13cm
Baeomyces rufus có chiều dài tối đa là 13cm
  • Địa Y cam (Caloplaca verruculifera): Chiều dài 5 đến 10cm, xuất hiện trên đá ở những vùng bờ biển lục địa Á – Âu và Bắc Mỹ, thường gần nơi có chim đậu. Loài địa y này có các thùy tỏa tròn xung quanh, ở giữa là thể quả mở (đĩa sản sinh bào tử).
  • Địa Y que diêm (Cladonia floerkeana): Hay còn gọi là địa y hình vảy, dài từ 1-5 cm, phổ biến trên đất than bùn ở lục địa Á – Âu và khu vực Bắc Mỹ. Chúng có dạng vỏ tạo nên từ nhiều vảy màu xám xanh, từ đó mọc lên những cuống có thể quả mở màu đỏ tươi ở phần ngọn.
  • Địa Y tuần lộc (Cladonia portentosa): Chiều dài từ 3 đến 10 cm, phổ biến ở những bãi hoang có cây bụi mọc ở phía Bắc của Bắc Mỹ và lục địa Á – Âu. Loài này có cành rỗng, mảnh, phân thành nhánh nhiều lần. Chúng và các họ hàng gần là nguồn thức ăn chính của loài tuần lộc.
  • Địa Y hắc ín (Verrucaria maura): Dài khoảng 5-50cm, xuất hiện trên các phiến đá dọc bờ biển của lục địa Á – Âu và Bắc Mỹ. Loài này có dạng vỏ rạn màu xám đen chứa những thể quả mở.
Địa Y hắc ín có màu xám đen
Địa Y hắc ín có màu xám đen
  • Địa Y vỏ vân chữ (Graphis scripta): Dài 5 đến 10cm, thường thấy trên các vỏ cây gỗ ở lục địa Á – Âu và Bắc Mỹ. Loài này có vỏ mỏng, màu xanh xám, có những khe nhỏ giống như ký tự trên bề mặt.
  • Địa Y sụn (Ramalina fraxinea): Dài từ 3-10 cm, thường sinh trưởng trên cây gỗ ở lục địa Á – Âu và Bắc Mỹ. Chúng có cành dẹt, màu xanh xám lấm tấm với thể quả mở.

Loài Địa Y có ý nghĩa gì?

Địa Y đảm nhận các vai trò khác nhau trong hệ sinh thái nơi chúng ta đang sống. Địa Y là loài chủ chốt tạo nên môi trường sống của rất nhiều loài sinh vật khác nhau và làm phong phú thêm hệ sinh thái. Địa Y có ý nghĩa rất lớn lao đối với thiên nhiên, đó là: 

  • Địa Y đóng vai trò là nguồn thức ăn dồi dào và môi trường sống cho nhiều loài động vật, sinh vật trên Trái Đất như chim, hươu, động vật gặm nhấm.
  • Địa Y giúp bảo vệ đá và cây cối khỏi những yếu tố thiên nhiên như gió, mưa, tuyết.
  • Địa Y còn có khả năng hấp thu carbonat hay các chất ô nhiễm từ môi trường nhờ đó cung cấp bầu không khí trong lành cho con người. Thậm chí Địa Y còn có khả năng hấp thu các kim loại nặng hay lưu huỳnh.
Địa Y có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với hệ sinh thái Trái Đất
Địa Y có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với hệ sinh thái Trái Đất

Địa Y có lợi ích như thế nào đối với sức khỏe con người?

Địa Y đem lại hiệu quả trong việc điều trị các bệnh như trĩ, viêm phế quản, kiết lỵ và căn bệnh lao. Ngoài ra, nó còn được dùng để làm thuốc chữa dạ dày, trị đái tháo đường và cầm máu rất tốt. 

Địa Y từ lâu đã được nghiên cứu về những hoạt động sinh học, chủ yếu là kháng khuẩn nhưng cũng có tác dụng trong quá trình chống ung thư, kháng vi-rút, gây dị ứng, ức chế tăng trưởng thực vật, chống các loài động vật ăn cỏ và ức chế enzyme, gần đây nhất là hoạt động chống oxy hóa và chống viêm. 

Chất chống oxy hóa còn có thể ức chế hoặc trì hoãn quá trình oxy hóa bằng cách ngăn chặn sự khởi đầu hoặc lan truyền các phản ứng dây chuyền oxy hóa.

Nhiều loại chất chống oxy hóa tổng hợp có trong Địa Y như butylat hydroxyanisole, butylat hydroxytoluene và tert-butylhydroquinone thường được dùng trong ngành công nghiệp thực phẩm mặc dù các hạn chế sử dụng chất chống oxy hóa tổng hợp đang được áp dụng vì độc tính tồn tại trong thành thần.

Địa Y đem lại những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe
Địa Y đem lại những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Gần đây người ta đã tập trung nhiều sự chú ý vào việc phát triển các chất chống oxy hóa an toàn và hiệu quả hơn, vì các gốc tự do độc hại là nguyên nhân chính của nhiều rối loạn bao gồm các bệnh thoái hóa thần kinh và tim mạch, tiểu đường và một số căn bệnh ung thư. Do vậy, việc phát triển và sử dụng các chất chống oxy hóa hiệu quả hơn và ít gây hại hơn có nguồn gốc tự nhiên được cho là rất đáng mong chờ. 

Phân biệt Địa Y và rêu xanh

Khi nhắc tới Địa Y, nhiều người luôn nghĩ chúng là một loại rêu. Mặc dù rêu và Địa Y đều được gọi là thực vật không có mạch nhưng thực tế chỉ có rêu mới là thực vật. Rêu được phân vào nhóm thực vật không có mạch gọi là bryophytes. Rêu cũng được cho là tổ tiên của các loài thực vật mà chúng ta thấy ngày nay như là cây cối, hoa và dương xỉ. Mặt khác, Địa Y lại không giống với rêu hay các loại thực vật khác.

Rêu là loài rất nguyên thủy nhưng chúng vẫn có cấu trúc giống thực vật, trông giống và hoạt động hệt như lá, thân và rễ. Chúng có lục lạp trên khắp cơ thể và có thể quang hợp từ mọi phía của cấu trúc.

Rêu và Địa Y có môi trường sinh sống giống nhau
Rêu và Địa Y có môi trường sinh sống giống nhau

Trong khi đó, Địa Y lại hoàn toàn khác biệt. Chúng không có rễ, thân hoặc lá và lục lạp của chúng cũng chỉ được chứa trong tảo trên bề mặt trên cùng của địa y. Rêu có điểm chung với Địa Y về kích thước và môi trường sống. Trên thực tế, rêu có khả năng giữ nước, đó là thứ mà địa y dùng để kéo dài chu kỳ sinh trưởng của chúng. Đó chính là lý do tại sao hầu hết các bức ảnh Địa Y sau đây đều sẽ có rêu trong ảnh.

Tổng hợp một số hình ảnh địa y tuyệt đẹp

Địa y
Địa y
Các loại địa y
Các loại địa y
Cây địa y
Cây địa y
Nấm địa y
Nấm địa y

Có thể bạn quan tâm:

Hy vọng bài viết trên đây của chúng tôi đã giúp bạn đọc hiểu được nấm Địa Y là gì, ý nghĩa cũng như vai trò của chúng trong môi trường sống của các loài trên Trái Đất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *